Ι.Μ. Γενεθλίου της Θεοτόκου

Σε απόσταση 5 χλμ. από το Ακραίφνιο και σε υψόμετρο 560 μ. επί του Πτώου όρους, σ' ένα χώρο αφιερωμένο από την αρχαία εποχή στη θεϊκή λατρεία, ορθώνεται σήμερα το πανέμορφο μοναστήρι της Πελαγίας, αφιερωμένο στη γέννηση της Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου). Η Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου χρονολογείται τον 7ο αιώνα μ.Χ., σύμφωνα όμως με την παράδοση κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, κτίστηκε ένα εκκλησάκι, από κάποια Ρωμαία Χριστιανή που ονομάζονταν Πελαγία. Στα χρόνια που ακολούθησαν η Μονή συμμετείχε ενεργά σε όλες τις δύσκολες περιόδους της ιστορίας της Ελλάδας. Μέχρι το 1940 η μονή ήταν ανδρική, μετά εγκαταλείφθηκε τελείως. Από το 1968 η μοναχή Μακρίνα με την ευλογία του τότε μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας Νικόδημου μόνασε μόνη της για περίπου 20 χρόνια έως το 1987 .

Η διαδρομή από το Ακραίφνιο στο Μοναστήρι είναι μαγευτική σε κάθε στροφή παρουσιάζεται και άλλη εικόνα. Καταπράσινοι λόφοι καθρεφτίζονται στα γαλήνια νερά της λίμνης Υλίκης, ο κάμπος και στο βάθος η Θήβα.

Η Ιερά Μονή Πελαγίας είναι ένας χώρος χριστιανικής λατρείας και γαλήνης